"Przygotowane otoczenie i przygotowany nauczyciel to praktyczny fundament naszego wychowania. Postawa nauczyciela musi zawsze wynikać z miłości. Dziecku należne jest pierwsze miejsce, a nauczyciel idzie za nim i wspiera je."
Marie Montessori
|
Pedagogika Montessori to sposób bycia z dzieckiem. Sposób dający dziecku wolność wyboru i uczący go porządku i samodzielności, samodyscypliny i właściwej samooceny.
Sposób przygotowujący do dorosłego życia.
|
|
Przedszkolak w ciągu dnia działa korzystając z wybranych samodzielnie pomocy montessoriańskich. Samodzielnie dokonuje wyboru, z którym materiałem będzie pracować. Swoboda wyboru tyczy się także miejsca, czasu i tempa pracy.
|
Maria Montessori proklamowała konieczność zapewnienia dziecku swobody wyboru i rozwoju samodzielności myślenia.
Uważała, że "[...] prawdziwej wewnętrznej swobody nie można komuś dać, nie można jej zdobyć; każdy może ją sam rozwijać jako część swojej osobowości [...]"
U.Steinberg "Pedagogika Marii Montessori w przedszkolu" Kielce 2003, s.18
|
W przedszkolu Montessori dzieci uczęszczają do grup wielowiekowych, najczęściej trzy rocznikowych. Najważniejsze zalety jakie niesie za sobą współdziałanie ze sobą dzieci w różnym wieku, to:
- możliwość uczenia się od siebie,
- rozwijanie niezależności od dorosłych,
- rozwijanie samodzielności i empatii.
|
Maria Montessori
urodziła się 31 sierpnia 1870 r. w miejscowości Chiarawalle we Włoszech.
Była pierwszą kobietą - lekarzem we Włoszech, psychologiem i pedagogiem.
Z zainteresowań medycyną głównie psychiatrią, przeszła do zainteresowań
psychologią, antropologią i pedagogiką. Najpierw zajmowała się problematyką
dzieci upośledzonych, by stopniowo przejść do pracy i doświadczeń pedagogicznych
z normalnie rozwijającymi się dziećmi. M. Montessori zalicza się do reformatorów.
W roku 1897 M. Montessori podjęła pracę w Klinice Psychiatrycznej
Uniwersytetu Rzymskiego. Obserwacje upośledzonych umysłowo dzieci
nasunęły jej myśl, że dzieci posiadają wewnętrzną siłę stymulującą
je do rozwoju. By mogła ona się ujawnić, wystarczy im stworzyć odpowiednie
warunki. Czytając prace Itarda i Sequina poświęcone pedagogice specjalnej
oraz prowadząc praktykę medyczną i pracując z dziećmi upośledzonymi
umysłowo M. Montessori doszła do wniosku, że problem rozwoju i kształcenia
dzieci upośledzonych jest raczej natury pedagogicznej niż medycznej
- dzieci te wymagają jedynie odpowiednich warunków wychowawczych,
czyli specjalnej metody pracy nad ich rozwojem.
|
|
Wiosną 1890 roku, Narodowa Liga Wychowania Dzieci Upośledzonych Umysłowo, której
aktywnym członkiem była M. Montessori, otworzyła w Rzymie Instytut Medyczno-Pedagogiczny
Kształcenia Nauczycieli dla Opieki i Wychowania Dzieci Umysłowo Upośledzonych,
połączony ze szkołą ćwiczeń. Kierowanie placówką powierzono właśnie
M. Montessori. Niebawem się okazało, że nauczane przez nią dzieci upośledzone
umysłowo, osiągały lepsze wyniki w nauce niż dzieci normalne. Według Montessori,
przyczyną tego były odmienne metody pracy dydaktycznej: jej wychowankom ułatwiano
rozwój, podczas gdy ich normalni rówieśnicy byli krępowani i unicestwiani.
Panująca na początku XX wieku we Włoszech atmosfera reform spowodowała powstanie
w Rzymie specjalnej instytucji, która miała za zadanie modernizacje domów w dzielnicy
zamieszkałej przez rodziny robotnicze, oraz resocjalizację jej mieszkańców, w
tym zajęcie się dziećmi pozostającymi bez opieki. W tym celu w każdym domu na
parterze, postanowiono otworzyć placówkę na wzór świetlicy-przedszkola.
W instytucjach tych zamierzano zatrudnić nauczycieli, lekarzy, a nad całością miał czuwać odpowiednio
przygotowany kierownik. To stanowisko zaproponowano M. Montessori, która chętnie
je przyjęła. Montessori nazwała tę instytucję wychowawczą Case dei Bambini -
Domy Dziecięce.
Pierwsze przedszkole pod tą nazwą zostało otwarte w 1907 roku.
M. Montessori spędzała w nim każdą chwilę wolną od pracy na Uniwersytecie Rzymskim
i praktyki lekarskiej. Wyposażała placówkę w meble dostosowane do potrzeb dzieci
i stosowane w psychologii eksperymentalnej materiały własnego projektu. Przygotowywała
opiekunki do pracy z dziećmi i nowymi pomocami. Zalecała, by niczego dzieciom
nie narzucały i nie przeszkadzały im w zajęciach, które same sobie wybiorą.
Po kilku tygodniach pobytu dzieci w placówce, M. Montessori zaobserwowała zmiany
zachodzące w ich zachowaniu - przede wszystkim wzrastało zainteresowanie materiałem
dydaktycznym - dzieci wybierały go chętniej niż typowe zabawki. Coraz bardziej
doskonaliła opracowany przez siebie materiał dydaktyczny. Zestaw pomocy został
wzbogacony o nowe pomoce do nauki geografii, gramatyki, matematyki oraz innych
przedmiotów nauczania. Prowadząc obserwacje, M. Montessori zauważyła zafascynowanie
dzieci ciszą i włączyła ją do swojego systemu wychowawczego w postaci tzw. "lekcji
ciszy".
|
Wprowadziła też, jako zasadę pedagogiczną
obowiązującą w stosunku do dzieci, swobodny wybór materiałów dydaktycznych,
dowolność miejsca i czasu pracy. Zniosła nagrody i kary. Ograniczyła
czynności nauczyciela na rzecz samodzielności dzieci. Wprowadziła naukę
czytania i pisania oraz podstawy matematyki. Sukces nowej placówki spowodował,
że rosło zainteresowanie nowymi metodami pedagogicznymi, a to powodowało
z kolei powstawanie następnych placówek.
|
 |
W roku 1910 M. Montessori
podjęła decyzję o rezygnacji ze wszystkich innych zajęć, łącznie z rezygnacją
z prawa do wykonywania zawodu lekarza. Od 1911 roku jej metodę zaczęto
stosować w szkołach w całych Włoszech, a także w Szwajcarii. Zaczęły
powstawać (m. in. w Anglii i USA) komitety popierające jej pedagogikę.
M. Montessori poświęca się odtąd całkowicie propagowaniu własnej metody.
Powstają nowe placówki pracujące według jej metody, a w ruch montessoriański
włączają się znane osobistości świata pedagogicznego. W roku 1929 powstaje
Association Montessori Internationale (AMI) - Międzynarodowe Stowarzyszenie
Montessori, które staje się centralną organizacją koordynującą działalność
placówek i towarzystw montessoriańskich na świecie oraz zajmującą się
kształceniem nauczycieli. II wojna światowa i rządy faszystowskie w kilku
krajach europejskich nie sprzyjały rozwojowi metody (książki M. Montessori
były np. palone w Niemczech).
Po zakończeniu działań wojennych, M. Montessori ponownie podjęła wysiłki
w celu odrodzenia ruchu społecznego na rzecz swojej metody. Zaowocowały
one reaktywowaniem starych i powoływaniem nowych stowarzyszeń, ośrodków
szkoleniowych, przedszkoli i szkół montessoriańskich.
Za osiągnięcia pedagogiczne i humanistyczne przesłanie zawarte w ideach
swojej metody wychowawczej, M. Montessori była wyróżniona najwyższymi odznaczeniami,
przyznawanymi przez rządy i uniwersytety wielu krajów (m. in. tytuł doktora
honoris causa Uniwersytetu w Sorbonie, krzyż Legii Honorowej, nominacja
do pokojowej Nagrody Nobla).
Na osiemdziesiąte urodziny M. Montessori zorganizowano spotkanie poświęcone
zagadnieniom jej pedagogiki. Przerodziło się ono w międzynarodową konferencję,
podczas której M. Montessori wygłosiła trzy wykłady. Zawarła w nich wszystkie
podstawowe idee swojej teorii. Sformułowała też słynne zdanie, stanowiące
zasadę wychowania metodą Montessori - "pomóż mi zrobić to samodzielnie".
Maria Montessori zmarła 6 maja 1952 roku w Noordwijk w Holandii. Ostatnim
domem Marii Montessori było mieszkanie przy Koniginweg w Amsterdamie,
które od czasu jej śmierci jest siedzibą AMI.
|
Wszystkie powyższe informacje pochodzą ze stron Stowarzyszenia Oświatowego
Montessori: www.montessori.pl.
Tam też można znaleźć jeszcze więcej informacji o życiu Marii Montessori.
|
|
|
